Open ECDL/OpenECDL Ενότητα 2/Βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων

Από WikiEducator
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

4. Ενότητα: Βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων

4.1 Συστήματα αρχείων στο Ubuntu Linux

Εισαγωγικά στοιχεία για τα συστήματα αρχείων στο Linux

Το βασικό χαρακτηριστικό των συστημάτων αρχείων στο Linux είναι ότι έχουν μια κοινή ρίζα (τον κατάλογο /) για όλα τα αρχεία σε όλες τις συσκευές αποθήκευσης. Δηλαδή, σε αντίθεση με τα Windows στα οποία η διαδρομή προς ένα αρχείο ξεκινά πάντα με το γράμμα της συσκευής που το περιέχει (π.χ. D:\test\example1.txt) στο Linux όλες οι διαδρομές ξεκινούν με την κάθετο (/). Για παράδειγμα, ένα αρχείο test.txt που βρίσκεται σε ένα αφαιρούμενο δίσκο usb μπορεί να ονομάζεται /media/usbdisk/test.txt πράγμα που σημαίνει ότι έχει κοινό το πρώτο κομμάτι της διαδρομής με ένα αρχείο που βρίσκεται σε άλλο αφαιρούμενο μέσο (π.χ. /media/freeagent/examples/test2.txt).


Σημείωση: Στα πλαίσια του μαθήματος οι όροι φάκελος (folder) και κατάλογος (directory) θα χρησιμοποιούνται ως συνώνυμοι.


Συσκευές στο σύστημα αρχείων/ αφαιρούμενα μέσα αποθήκευσης

Όταν συνδέετε μια εξωτερική συσκευή αποθήκευσης στον υπολογιστή σας το Ubuntu την προσαρτά (mount) αυτόματα στο σύστημα αρχείων του και εμφανίζει αντίστοιχο εικονίδιο στην επιφάνεια εργασίας και στην τοποθεσία Υπολογιστής. Επίσης, το Ubuntu προσθέτει μια νέα τοποθεσία στο αντίστοιχο μενού.


27 ubuntu menu places.png 28 ubuntu ikonidia diskon.png

Για να αποσυνδέσετε μια φορητή συσκευή αποθήκευσης θα πρέπει πρώτα να κάνετε δεξί κλικ στο εικονίδιό της και να επιλέξετε Αποπροσάρτηση τόμου προκειμένου να γίνει αποπροσάρτηση (unmount) της συσκευής από το σύστημα αρχείων.


Η πραγματική θέση μιας συσκευής αποθήκευσης στο σύστημα αρχείων είναι ένας υποκατάλογος στον κατάλογο media (για παράδειγμα /media/usbdisk).


29 ubuntu media.png

Ο κατάλογος home – Προσωπικός φάκελος χρήστη

Ο κατάλογος home είναι ο κατάλογος στον οποίο αποθηκεύονται τα αρχεία των χρηστών. Στον κατάλογο home υπάρχει ένας υποκατάλογος για κάθε χρήστη με όνομα ίδιο με το user name του. Για να εμφανίσετε τα περιεχόμενα του home καταλόγου του τρέχοντος χρήστη επιλέξτε από το μενού ΤοποθεσίεςΠροσωπικός φάκελος.


30 ubuntu home.png

Η εφαρμογή περιήγησης στα αρχεία

Στο στιγμιότυπο οθόνης που ακολουθεί εμφανίζεται η εφαρμογή Περιηγητής αρχείων του Ubuntu. Αυτή η εφαρμογή σας επιτρέπει να προβάλλετε και να τροποποιείτε τα περιεχόμενα των συσκευών αποθήκευσης.


31 ubuntu desktop.png

Η γραμμή τοποθεσίας μπορεί να προβάλλεται είτε ως κείμενο είτε ως κουμπιά. Η εναλλαγή γίνεται με το πλήκτρο.

32 ubuntu koumpi.png

Επίσης υπάρχει η δυνατότητα προβολής των περιεχομένων της επιλεγμένης θέσης σε μεγέθυνση ή σε σμίκρυνση (πλήκτρα ).

33 ubuntu megethos.png

Για να εμφανιστούν οι διαθέσιμες επιλογές προβολής χρησιμοποιήστε το πλαίσιο που βρίσκεται στα δεξιά του παραθύρου. Στο αριστερό τμήμα του παραθύρου υπάρχει μια πλευρική στήλη με τη λίστα των τοποθεσιών. Για να εμφανίσετε/ αποκρύψετε την πλευρική στήλη επιλέξτε από το μενού ΠροβολήΠλευρική στήλη. Από τη λίστα στο πάνω μέρος της πλευρικής στήλης μπορείτε να επιλέξετε τις πληροφορίες που επιθυμείτε να εμφανίζει.


Προβολή/ επεξεργασία των αρχείων των Windows

Σε περίπτωση που το μηχάνημά σας έχει δυνατότητα φόρτωσης δύο λειτουργικών συστημάτων (dual boot), η κατάτμηση (partition) του σκληρού σας δίσκου στην οποία είναι εγκατεστημένα τα Windows είναι ορατή από το Ubuntu και υπάρχει και δυνατότητα τροποποίησης των αρχείων που περιέχει. Για να προβάλλετε τα περιεχόμενα του συστήματος αρχείων των Windows επιλέξτε το αντίστοιχο στοιχείο από το μενού Τοποθεσίες (π.χ. Τοποθεσίες ► WinXP). Το άνοιγμα της συγκεκριμένης τοποθεσίας κάνει προσάρτηση (mount) του συστήματος αρχείων της κατάτμησης των Windows και ενδεχομένως να σας ζητήσει τον κωδικό χρήστη (του Linux) για εξουσιοδότηση.

Εμφάνιση ιδιοτήτων αρχείων/ φακέλων/ συσκευών αποθήκευσης

Για να εμφανίσετε τις ιδιότητες ενός στοιχείου μπορείτε να κάνετε δεξί κλικ επάνω του και να επιλέξετε Ιδιότητες.


34 ubuntu idiotites.png

Οι ιδιότητες οργανώνονται σε πέντε καρτέλες. Στην καρτέλα Βασικό εμφανίζονται οι κυριότερες ιδιότητες του αρχείου ή του φακέλου, όπως ο τύπος του, ο αριθμός των αρχείων και των υποφακέλων που περιέχει (εφόσον πρόκειται για φάκελο), η τοποθεσία, το μέγεθός του και η ημερομηνία και ώρα τελευταίας τροποποίησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η καρτέλα Δικαιώματα μέσω της οποίας μπορείτε να καθορίσετε ποιοι χρήστες θα έχουν δικαίωμα να ανοίξουν και να επεξεργαστούν το επιλεγμένο αντικείμενο.

Η φιλοσοφία της διαχείρισης δικαιωμάτων αρχείων και φακέλων στο Linux διαχωρίζει τους χρήστες σε τρεις ομάδες:

  • Ιδιοκτήτης (user ή owner): πρόκειται για το χρήστη που δημιούργησε το αρχείο (εκτός αν έχει γίνει αλλαγή ιδιοκτήτη).
  • Ομάδα (group): πρόκειται για τους χρήστες που ανήκουν στην ίδια ομάδα με τον ιδιοκτήτη. Οι ομάδες είναι ένα εργαλείο του Linux για την οργάνωση και διαχείριση χρηστών με παρόμοια δικαιώματα. Ο κάθε χρήστης μπορεί να ανήκει σε περισσότερες από μία ομάδες.
  • Άλλοι (others): όλοι οι υπόλοιποι χρήστες.

35 ubuntu dikeomata.png

Τα είδη των δικαιωμάτων στο Linux είναι:

  • Ανάγνωση: αυτό το δικαίωμα δίνει στο χρήστη που το έχει τη δυνατότητα να εμφανίσει τα περιεχόμενα του αρχείου ή του φακέλου. Επίσης, δίνει το δικαίωμα αντιγραφής σε άλλη τοποθεσία.
  • Εγγραφή: οι χρήστες που έχουν δικαιώματα εγγραφής μπορούν να τροποποιήσουν τα περιεχόμενα του αρχείου ή του φακέλου (π.χ. να δημιουργήσουν ένα νέο αρχείο μέσα στο φάκελο). Επίσης, το δικαίωμα εγγραφής επιτρέπει τις λειτουργίες της μετακίνησης, της διαγραφής και της μετονομασίας.
  • Εκτέλεση: αφορά εκτελέσιμα αρχεία (για παράδειγμα αρχεία που αντιστοιχούν σε εντολές ή εφαρμογές).

Το Ubuntu σας επιτρέπει να τροποποιήσετε τα δικαιώματα μέσω της αντίστοιχης καρτέλας επιλέγοντας από τις λίστες το επίπεδο πρόσβασης για κάθε τύπο χρήστη. Οι επιλογές είναι:

  • Κανένα
  • Μόνο για ανάγνωση
  • Ανάγνωση και εγγραφή

Για να ενεργοποιήσετε/ απενεργοποιήσετε τη δυνατότητα εκτέλεσης του αρχείου θα πρέπει να ενεργοποιήσετε ή να απενεργοποιήσετε το πλαίσιο ελέγχου Να επιτρέπεται η εκτέλεση αρχείου ως πρόγραμμα.

Κάθε χρήστης μπορεί να αλλάξει τα δικαιώματα μόνο των αρχείων των οποίων είναι ιδιοκτήτης, με την εξαίρεση του υπέρ-χρήστη root ο οποίος είναι ο ανώτερος χρήστης του συστήματος και έχει δικαίωμα να τροποποιήσει τα πάντα.


Για παράδειγμα, στο στιγμιότυπο οθόνης που ακολουθεί εμφανίζονται τα δικαιώματα ενός αρχείου που περιέχεται στο φάκελο example-content που είναι προεγκατεστημένος στο Ubuntu Linux. Η διαδρομή του συγκεκριμένου καταλόγου είναι /usr/share/example-content. Ο τρέχων χρήστης δεν είναι ο ιδιοκτήτης του αρχείου συνεπώς δεν υπάρχει δυνατότητα επεξεργασίας των δικαιωμάτων.


36 ubuntu dikeomata arhiou.png

4.2 Βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων

Δημιουργία φακέλου

Για να δημιουργήσετε ένα νέο φάκελο κάντε δεξί κλικ και επιλέξτε Δημιουργία φακέλου. Στη συνέχεια πληκτρολογήστε το όνομα του νέου φακέλου και πατήστε Enter. Τα εικονίδια των φακέλων στο Ubuntu διαφέρουν ανάλογα με το επιλεγμένο θέμα.


Σημείωση: Οι βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων στο Ubuntu παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες με τις αντίστοιχες των Windows.


Μετονομασία αρχείου ή φακέλου

Για να μετονομάσετε ένα στοιχείο του συστήματος αρχείων κάντε δεξί κλικ στο εικονίδιό του και επιλέξτε Μετονομασία. Στο πλαίσιο που εμφανίζεται πληκτρολογήστε το νέο όνομα και πατήστε Enter. Εναλλακτικά μπορείτε να επιλέξετε το στοιχείο και να πατήσετε το πλήκτρο F2. To Ubuntu δεν είναι ιδιαίτερα αυστηρό στην ονοματολογία αρχείων και φακέλων καθώς απαγορεύει ελάχιστους χαρακτήρες (π.χ. τον χαρακτήρα / που χρησιμοποιείται στις διαδρομές των αρχείων).


Σημείωση: Οι λειτουργίες αρχείων και φακέλων μπορούν να εκτελεστούν και από την κονσόλα (γραμμή εντολών) μέσω κατάλληλων εντολών. Αυτός ο τρόπος εργασίας, αν και είναι πιο ισχυρός από το γραφικό περιβάλλον δεν είναι ιδιαίτερα φιλικός προς τον χρήστη γιατί απαιτεί ακρίβεια στη σύνταξη των εντολών. Σε επόμενη ενότητα θα γίνει αναφορά στις βασικές εντολές για λειτουργίες αρχείων και φακέλων.


Αντιγραφή/ μετακίνηση αρχείου ή φακέλου

Οι λειτουργίες της αντιγραφής και της μετακίνησης αρχείων ή φακέλων εκτελούνται με τρόπο όμοιο με αυτόν των Windows. Για να αντιγράψετε ένα αρχείο ή ένα φάκελο κάντε δεξί κλικ στο εικονίδιό τους και επιλέξτε Αντιγραφή. Στη συνέχεια, μεταβείτε στο φάκελο προορισμού, κάντε δεξί κλικ σε ένα κενό σημείο και επιλέξτε Επικόλληση.

Η μετακίνηση στοιχείου γίνεται αντίστοιχα με την αντιγραφή με τη διαφορά ότι στο πρώτο βήμα επιλέγετε Αποκοπή και στη συνέχεια Επικόλληση.

Εάν ένα στοιχείο που επιχειρείτε να αντιγράψετε ή να μετακινήσετε υπάρχει ήδη στο φάκελο προορισμού το Ubuntu σας ενημερώνει και σας ζητά να επιλέξετε αν θα αντικατασταθεί.


37 ubuntu antikatastasi.png

Διαγραφή/ επαναφορά στοιχείου

Ένας τρόπος να διαγράψετε ένα αρχείο ή ένα φάκελο είναι να κάνετε δεξί κλικ επάνω του και να επιλέξετε Μεταφορά στα απορρίμματα. Το Ubuntu δεν σας ζητά να επιβεβαιώσετε τη διαγραφή. Ένας άλλος τρόπος να διαγράψετε ένα στοιχείο είναι να το επιλέξετε και να πατήσετε το πλήκτρο Delete.

375 kados.pngΓια να εμφανίσετε τα περιεχόμενα του φακέλου Απορρίμματα μπορείτε να κάνετε κλικ στο εικονίδιο που υπάρχει στο κάτω δεξί μέρος της επιφάνειας εργασίας.

Από το παράθυρο Απορρίμματα του περιηγητή αρχείων έχετε τις εξής δυνατότητες:

  • Αρχείο ► Άδειασμα απορριμμάτων: οριστική διαγραφή όλων των στοιχείων.
  • Δεξί κλικ σε στοιχείο ► Διαγραφή από τα Απορρίμματα: οριστική διαγραφή του συγκεκριμένου στοιχείου. Θα σας ζητηθεί επιβεβαίωση.
  • Δεξί κλικ σε στοιχείο ► Αποκατάσταση: επαναφορά του διαγραμμένου στοιχείου στην αρχική του θέση.
  • Δεξί κλικ σε στοιχείο ► Αντιγραφή ή Αποκοπή: Αντιγραφή ή μετακίνηση του στοιχείου από τα Απορρίμματα (σε συνδυασμό φυσικά με επικόλληση στο φάκελο προορισμού). Αυτές οι επιλογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να γίνει επαναφορά του διαγραμμένου στοιχείου σε τοποθεσία διαφορετική από την αρχική του θέση.

Διαχείριση εμβλημάτων

Τα εμβλήματα (emblems) είναι μικρές εικόνες τις οποίες μπορείτε να προσαρτήσετε στα εικονίδια αρχείων ή φακέλων για να τα κατηγοριοποιήσετε (και στη συνέχεια να τα φιλτράρετε ανά κατηγορία) ή να τα διακρίνετε (οπτικά) εύκολα ανάμεσα στα υπόλοιπα.

Για να προσθέσετε ή να καταργήσετε ένα έμβλημα σε ένα αρχείο ή ένα φάκελο κάντε δεξί κλικ επάνω του και επιλέξτε Ιδιότητες ► καρτέλα Εμβλήματα.


38 ubuntu emvlimata.png

Τα εμβλήματα που επιλέγετε εμφανίζονται στη συνέχεια δίπλα στο εικονίδιο. Για παράδειγμα:


39 ubuntu ikonidia emvlimaton.png

Αλλαγή μεγέθους εικονιδίου

Για να αλλάξετε το μέγεθος ενός εικονιδίου της επιφάνειας εργασίας κάντε επάνω του δεξί κλικ και επιλέξτε Τέντωμα εικονιδίου. Οι λαβές που εμφανίζονται σας επιτρέπουν να αυξομειώνετε το μέγεθος του εικονιδίου προκειμένου να είναι περισσότερο ή λιγότερο ορατό.


40 ubuntu ikonidia megethos.png

4.3 Εισαγωγή στην κονσόλα του Linux – Βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων με χρήση εντολών

4.3.1 Εισαγωγή στην κονσόλα του Linux

Η εργασία με την κονσόλα έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα. Το βασικό μειονέκτημα σχετίζεται με τη δυσκολία στη σύνταξη και την απομνημόνευση εντολών (ιδίως για τον αρχάριο χρήστη). Η εργασία με την κονσόλα είναι αναμφίβολα πιο δύσκολη από την εργασία σε ένα point-and-click γραφικό περιβάλλον που όλα διεκπεραιώνονται με χρήση μενού επιλογών. Ωστόσο, ο όγκος των πληροφοριών που πρέπει κανείς να θυμάται δεν είναι και τόσο μεγάλος αφού υπάρχει πολύ καλή τεκμηρίωση όλων των εντολών και των επιλογών τους. Φυσικά, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή γιατί υπάρχει πάντα ο κίνδυνος η εκτέλεση μιας εντολής να έχει δυσμενή αποτελέσματα στο σύστημα (π.χ. να διαγραφεί κάποιο αρχείο που είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του).

Το κυρίαρχο πλεονέκτημα της χρήσης της γραμμής εντολών είναι η δύναμη που δίνει στο χρήστη για την αυτοματοποίηση και τη μαζική εκτέλεση λειτουργιών, κάτι που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στους διαχειριστές συστημάτων. Από την κονσόλα μπορεί πραγματικά κανείς να εκτελέσει και να ρυθμίσει τα πάντα, ενώ το γραφικό περιβάλλον παρέχει ένα υποσύνολο των δυνατοτήτων. Το κέλυφος εντολών (shell) αποτελεί μια διεπαφή (interface) προς τους χρήστες του υπολογιστή (όπως και το περιβάλλον επιφάνειας εργασίας), η οποία ωστόσο δεν περιλαμβάνει γραφικά. Ο χρήστης αλληλεπιδρά με το σύστημα πληκτρολογώντας εντολές των οποίων τη σύνταξη πρέπει να γνωρίζει ή να είναι σε θέση να την εντοπίσει στο σύστημα βοήθειας. Ένα ακόμα πλεονέκτημα της χρήσης της κονσόλας είναι ότι επειδή τα κελύφη εντολών (π.χ. το κέλυφος bash που θα χρησιμοποιήσουμε στο μάθημα) είναι κοινά σε πολλές διανομές, οι εντολές ισχύουν αυτούσιες σε πολλά διαφορετικά περιβάλλοντα Linux και Unix.

Για να ανοίξετε την κονσόλα εντολών (τερματικό) στο Ubuntu Linux επιλέξτε από το μενού Εφαρμογές ► Βοηθήματα ► Τερματικό.


41 ubuntu konsola.png

Στο παράθυρο που εμφανίζεται μπορείτε να πληκτρολογείτε τις εντολές (και στη συνέχεια Enter) και να λαμβάνετε την απόκριση από το σύστημα. Η ένδειξη chrysa@ubuntu:~$ αποτελεί το προτρεπτικό σήμα (prompt) του κελύφους εντολών και εξηγείται ως εξής:


[όνομα_χρήστη]@[όνομα_υπολογιστή]:[τρέχων κατάλογος][σύμβολο_προτροπής]


Μια εντολή μπορεί να αποτελείται από τρία μέρη τα οποία διαχωρίζονται με ένα κενό. Αυτά είναι:

Όνομα εντολής: αντιστοιχεί στο όνομα του εκτελέσιμου αρχείου που περιέχει τον κώδικα της εντολής. Είναι το μοναδικό από τα 3 μέρη που απαιτείται.

Επιλογές (switches): πρόκειται για ρυθμίσεις/ επιλογές που διαφοροποιούν τη λειτουργία της εντολής. Πληκτρολογούνται μετά το όνομα της εντολής (και ένα κενό) και συνήθως ξεκινούν με μία παύλα (-).

Ορίσματα (arguments): πρόκειται για τα ονόματα των στοιχείων πάνω στα οποία θα ενεργήσει η εντολή. Για παράδειγμα, σε μια εντολή αντιγραφής αρχείου τα ορίσματα μπορούν να είναι το όνομα του αρχείου που θα αντιγραφεί και ο φάκελος προορισμού.


Βασικές εντολές

Η εντολή pwd

Η εντολή pwd δεν έχει ορίσματα (δηλαδή απλώς την πληκτρολογείτε και πατάτε Enter) και εμφανίζει τον τρέχοντα κατάλογο εργασίας. Για παράδειγμα, εάν εκτελέσετε την εντολή pwd μόλις ανοίξετε το τερματικό θα εμφανιστεί η διαδρομή προς τον αρχικό κατάλογο του χρήστη με τον οποίο έχετε συνδεθεί στο σύστημα.


42 ubuntu pwd.png


Η εντολή ls

Η εντολή ls εμφανίζει τα περιεχόμενα (αρχεία και καταλόγους) ενός καταλόγου. Στη βασική της σύνταξη δεν απαιτεί ορίσματα και εμφανίζει τα περιεχόμενα του τρέχοντος καταλόγου. Για παράδειγμα, αν εκτελέσετε την εντολή ls μόλις ανοίξετε το τερματικό θα εμφανίσετε τα περιεχόμενα του αρχικού σας καταλόγου (home directory):


43 ubuntu ls.png

Εάν εκτελέσετε την ίδια εντολή με την επιλογή (switch) -l, τα περιεχόμενα του καταλόγου εμφανίζονται σε μια λίστα:


44 ubuntu ls l.png

Σε αυτή την προβολή εμφανίζονται περισσότερες πληροφορίες όπως ο τύπος κάθε στοιχείου (αρχείο ή κατάλογος), τα δικαιώματα πρόσβασης σε αυτό που έχουν οι χρήστες του συστήματος, κ.α.


Η εντολή cd

Η εντολή cd αλλάζει τον τρέχοντα κατάλογο εργασίας, δηλαδή κάνει τη μετάβαση σε μια άλλη θέση στο σύστημα αρχείων. Το βασικό (και απαραίτητο) όρισμά της είναι η διαδρομή προς τον κατάλογο στον οποίο θα γίνει μετάβαση. Για παράδειγμα, για να μεταβείτε στον κατάλογο /var/games θα πρέπει να πληκτρολογήσετε cd /var/games. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στο αν μια διαδρομή είναι απόλυτη ή σχετική. Για παράδειγμα, στην εντολή cd var/games, η διαδρομή (var/games) είναι σχετική, πράγμα που σημαίνει ότι η εντολή θα ψάξει για έναν κατάλογο var/games μέσα στον τρέχοντα. Αντίθετα, στην εντολή cd /var/games η διαδρομή είναι απόλυτη (ξεκινά με /) πράγμα που σημαίνει ότι θα αναζητήσει έναν κατάλογο var/games στη ρίζα του συστήματος αρχείων.

Για να μεταβείτε ένα επίπεδο πιο πάνω στο σύστημα αρχείων (δηλαδή στον κατάλογο που περιέχει τον τρέχοντα), θα πρέπει να πληκτρολογήσετε την εντολή ακολουθούμενη από δύο τελείες (cd ..).

Για παράδειγμα, εάν ο τρέχων κατάλογος είναι ο /home/ubuntu, η εντολή cd .. θα έχει ως αποτέλεσμα τη μετάβαση στον κατάλογο /home.

Ειδικά για τον προσωπικό σας φάκελο υπάρχει μια σύντομη εντολή, η cd ~

Δείτε και τα παραδείγματα που ακολουθούν.


45 ubuntu cd.png

Συμβουλή: όταν πληκτρολογείτε στο τερματικό δεν χρειάζεται να γράφετε ολόκληρα τα ονόματα αρχείων ή φακέλων. Μπορείτε να πληκτρολογήσετε τους πρώτους χαρακτήρες και στη συνέχεια να πατήσετε το πλήκτρο Tab για να συμπληρωθεί αυτόματα το όνομα. Θα πρέπει ωστόσο να υπάρχει ακριβώς ένα όνομα αρχείου ή φακέλου στον τρέχοντα κατάλογο το οποίο να ταιριάζει με αυτά που πληκτρολογήσατε για να γίνει η συμπλήρωση.


Δημιουργία καταλόγων

Η δημιουργία ενός νέου καταλόγου προϋποθέτει δικαίωμα εγγραφής στον τρέχοντα κατάλογο και γίνεται με την εντολή mkdir:

Για παράδειγμα, αν εκτελέσετε τις ακόλουθες εντολές θα δημιουργήσετε ένα φάκελο paradeigmata στην Επιφάνεια εργασίας σας.


46 ubuntu mkdir.png

Το όνομα ενός καταλόγου πρέπει να συμφωνεί με τους κανόνες ονοματολογίας των αρχείων. Ένας από τους πιο σημαντικούς περιορισμούς είναι ότι δε μπορεί να υπάρχουν δύο αρχεία με το ίδιο όνομα στον ίδιο κατάλογο (υπόψη ότι το Linux όπως και το Unix είναι case sensitive λειτουργικά συστήματα, δηλαδή διαχωρίζουν τα πεζά και τα κεφαλαία γράμματα).


Μετονομασία αρχείων και καταλόγων

Η μετονομασία (όπως και η μετακίνηση) αρχείων ή καταλόγων γίνεται με την εντολή mv. Όταν χρησιμοποιείται για τη μετονομασία στοιχείων, η εντολή mv συντάσσεται ως εξής: mv [παλιό_όνομα] [νέο όνομα]. Για παράδειγμα εάν ο τρέχων κατάλογος είναι η Επιφάνεια εργασίας σας και εκτελέσετε την εντολή mv paradeigmata examples, θα μετονομάσετε το φάκελο που δημιουργήσατε στην προηγούμενη παράγραφο σε examples.


Αντιγραφή αρχείων

Η αντιγραφή αρχείων και καταλόγων γίνεται με χρήση της εντολής cp. Για την αντιγραφή αρχείου, η σύνταξη της εντολής είναι:

cp [όνομα_αρχείου] [νέα_θέση]

Για παράδειγμα, η εκτέλεση των εντολών που ακολουθούν έχει ως αποτέλεσμα την αντιγραφή ενός αρχείου που περιέχεται στον κατάλογο example-content στον κατάλογο examples της Επιφάνειας εργασίας.


47 ubuntu cp.png

Για την αντιγραφή όλων των περιεχομένων (αρχεία και υποκατάλογοι) ενός καταλόγου πρέπει να προστεθεί η επιλογή –R ή -r.

Για παράδειγμα, η εντολή


cp -R /usr/share/example-content/logos /home/chrysa/Επιφάνεια\ εργασίας/examples/


θα έχει ως αποτέλεσμα την αντιγραφή του φακέλου logos και των περιεχομένων του στο φάκελο examples της Επιφάνειας εργασίας.


Μετακίνηση αρχείων και καταλόγων

Η μετακίνηση αρχείων ή καταλόγων γίνεται επίσης με την εντολή mv. Η γενική σύνταξη της εντολής είναι mv [παλιά_θέση] [νέα_θέση]. Για παράδειγμα, εάν εκτελέσετε τις εντολές που φαίνονται στο ακόλουθο στιγμιότυπο οθόνης θα μετακινήσετε το αρχείο Welcome_to_Ubuntu.odt στον κατάλογο logos.


48 ubuntu metakinisi.png

Διαγραφή αρχείων

Για τη διαγραφή αρχείων χρησιμοποιείται η εντολή rm και για τη διαγραφή αποκλειστικά κενών καταλόγων η εντολή rmdir. Εκτελώντας την εντολή rm με την επιλογή της αναδρομής -r ή –R είναι δυνατό να διαγραφούν ολόκληροι κατάλογοι με όλα τα περιεχόμενά τους. Φυσικά, η συγκεκριμένη επιλογή απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Σε μια γενική εγκατάσταση Linux, οι διαγραφές που εκτελούνται μέσω της κονσόλας είναι οριστικές (δηλαδή τα διαγραμμένα στοιχεία δεν μεταφέρονται στα Απορρίμματα).

Εργασία

Βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων στο Ubuntu Linux

Στα πλαίσια της εργασίας 4.1 καλείστε να εξασκηθείτε στις βασικές λειτουργίες αρχείων και φακέλων στο Ubuntu.

Τα θέματα με τα οποία θα ασχοληθείτε είναι:


1) Δημιουργία αρχείου απλού κειμένου

Ξεκινήστε την εφαρμογή gedit και σε ένα κενό έγγραφο πληκτρολογήστε τα παρακάτω:

  1. Το ονοματεπώνυμό σας με ελληνικούς χαρακτήρες
  2. Το ονοματεπώνυμό σας με λατινικούς χαρακτήρες

Στη συνέχεια εισάγετε αυτόματα την τρέχουσα ημερομηνία και ώρα με όποια μορφή επιθυμείτε. Αλλάξτε τις ρυθμίσεις του gedit έτσι ώστε το φόντο στο παράθυρο να έχει κόκκινο χρώμα και τα γράμματα να είναι λευκά. Επίσης, αλλάξτε τη γραμματοσειρά στην οποία εμφανίζεται το κείμενο και ορίστε το μέγεθός της σε 20.

Αποθηκεύστε το αρχείο με το όνομα ergasia3_1_username.txt (όπου username συμπληρώστε το δικό σας όνομα χρήστη) στην Επιφάνεια εργασίας.

ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Στιγμιότυπο οθόνης με το παράθυρο του gedit αφού ολοκληρώσετε την επεξεργασία του κειμένου και τις ρυθμίσεις.


2) Λειτουργίες αρχείων και φακέλων

Δημιουργήστε ένα φάκελο με το όνομα ergasia3_1 μέσα στον home κατάλογό σας και αντιγράψτε μέσα σε αυτόν το αρχείο κειμένου που δημιουργήσατε στο προηγούμενο ερώτημα. Κάντε ακόμα 2 αντίγραφα του ίδιου αρχείου μέσα στο φάκελο ergasia3_1 και μετονομάστε τα σε test1.txt και ask2.txt. Προσθέστε στα τρία αρχεία από 2 εμβλήματα της επιλογής σας.

Στη συνέχεια, ανοίξτε τον περιηγητή αρχείων και εμφανίστε τα περιεχόμενα του φακέλου ergasia3_1. Κάντε τις κατάλληλες ρυθμίσεις ώστε η γραμμή τοποθεσίας να εμφανίζεται ως κείμενο και η λίστα των φακέλων ως Δένδρο.

ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Στιγμιότυπο οθόνης με το παράθυρο του περιηγητή αρχείων με τα περιεχόμενα του φακέλου ergasia3_1 αφού ολοκληρώσετε τα βήματα που περιγράφονται παραπάνω.


Η εργασία θα πρέπει να παραδοθεί σε μορφή συμπιεσμένου αρχείου (.zip) το οποίο θα περιέχει όλα τα επιμέρους αρχεία. Για να δημιουργήσετε το αρχείο zip στο Ubuntu, επιλέξτε τα 2 αρχεία των παραδοτέων και κάντε δεξί κλικ. Από το μενού επιλέξτε Δημιουργία συμπιεσμένου αρχείου και στη συνέχεια επιλέξτε από τη λίστα με τους τύπους αρχείων .zip.


Για να υποβάλλετε την εργασία σας χρησιμοποιήστε τη φόρμα που ακολουθεί. Αρχικά πατήστε το πλήκτρο Αναζήτηση και αφού εντοπίσετε το αρχείο zip της εργασίας στον υπολογιστή σας επιλέξτε Φόρτωση του αρχείου.